ما در اين‌جا به انگيزه عيب‌جويى كارى نداريم ؛ آنچه براى ما مهم است ، اين است كه در نتايج شوم و وخيم آن كمى فكر كنيم ؛ بدگويى و انتقاد مغرضانه از اعمال مردم ، صفا و صميميت را از بين مىبرد ؛ دوستى و صداقت را به بىمهرى و گاهى به دشمنى تبديل مىكند ؛ همچنان كه تمجيد از نيكيها و ستودن خوبيها ، نهال دوستى را ريشه‌دارتر مىسازد . امام باقر عليه السّلام مردم را به نقاط ضعف و لغزشهاى آنان توجه داده و مىفرمايد : « كفى بالمرء عيبا ان يبصر من النّاس ما يعمى عنه من نفسه ؛ « 1 » بزرگترين عيب براى انسان ، اين است كه عيب ديگران را با كنجكاوى به دست آورد و خود ، داراى همان عيب باشد ، ولى آن را حس نكند . » گروه عيب‌جو ، اگر نيرويى را كه در راه بدگويى و سرزنش ديگران به كار مىبرند ، در اصلاح خود به كار مىبردند و به جاى عيوب مردم‌شناسى ، به « خودشناسى » مىپرداختند ، چه‌بسا به سعادت نزديكتر بودند ؛ اين‌جاست كه به ارزش حديثى كه از يكى از پيشوايان بزرگ ما رسيده است پى مىبريم كه فرموده‌اند : « من بحث عن عيوب النّاس فليبدأ بنفسه ؛ « 2 » هركس در عيوب ديگران كنجكاوى كند ، بهتر است كه نخست معايب خود را مورد بررسى قرار دهد » .

--> ( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 459 . ( 2 ) . غرر الحكم ، ص 659 .